बैलजोडीचा खर्च परवडेना; शेतकरी बापाने मुलांनाच जुंपले जोखडाला! जळगावमधील विदारक वास्तव समोर
साईमत -जळगाव- प्रतिनिधी | एका बाजूला देशात कृषी क्षेत्राच्या आधुनिकीकरणाच्या आणि डिजिटल शेतीच्या गप्पा रंगत असताना, दुसऱ्या बाजूला आर्थिक विवंचनेमुळे गरीब शेतकऱ्यांना आजही मूलभूत साधनांसाठी किती टोकाचा संघर्ष करावा लागतो, याचे एक अत्यंत विदारक आणि हृदयद्रावक वास्तव जळगाव जिल्ह्यातून समोर आले आहे. बैलजोडी परवडत नसल्याने एका हताश शेतकऱ्याने आपल्या दोन मुलांनाच बैलांच्या जागी जोखडाला जुंपून शेतात कपाशीसाठी सऱ्या पाडल्याची धक्कादायक घटना पाचोरा तालुक्यात घडली आहे.
या घटनेचे फोटो आणि व्हिडिओ सोशल मीडियावर व्हायरल झाल्यानंतर संपूर्ण महाराष्ट्रातून हळहळ व्यक्त केली जात असून, प्रशासकीय यंत्रणा आणि शासकीय योजनांच्या दाव्यांवर मोठे प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे.
पाचोरा तालुक्यातील कुऱ्हाड खुर्द येथील शेतकरी ज्ञानेश्वर शहाणे यांनी यंदा दुसऱ्याची शेती कसण्यासाठी (बटाईने) घेतली आहे. शेती हाच त्यांच्या कुटुंबाचा उदरनिर्वाहाचा एकमेव साधन आहे. मात्र, गेल्या काही वर्षांतील वाढता उत्पादन खर्च, निसर्गाची अवकृपा आणि शेतीमालाला मिळणारा कमी भाव यामुळे त्यांची आर्थिक परिस्थिती अत्यंत हलाखीची झाली आहे.
मुलांना जोखडाला जुंपण्याची वेळ का आली?
वेळेचे गणित: खरीप हंगामाची सुरुवात झाली असून कपाशी लागवडीसाठी शेतात वेळेत सऱ्या पाडणे आवश्यक होते. उशीर झाल्यास संपूर्ण पीक हातचे जाण्याची भीती होती.
भांडवलाचा अभाव: बाजारात नवी बैलजोडी खरेदी करण्यासाठी किमान ८० हजार ते १ लाख रुपयांचा खर्च येतो, जो शहाणे कुटुंबाच्या आवाक्याबाहेर होता.
भाड्याचे पैसे नाहीत: साधी बैलजोडी भाड्याने आणण्यासाठीही त्यांच्या खिशात पुरेसे पैसे नव्हते.
कोणताही पर्याय उरला नसल्याने, अखेर ज्ञानेश्वर शहाणे यांनी अत्यंत जड अंतःकरणाने आपली दोन मुले — गणेश आणि विनेश यांनाच बैलांच्या जागी औताला जुंपण्याचा निर्णय घेतला.
बाप-लेकांकडून कष्टाची पराकाष्ठा
”आमच्याकडे बैलजोडी घेण्यासाठी पैसे नाहीत. पेरणीची वेळ जवळ आली होती, काम थांबवून चालणार नव्हते. त्यामुळे मुलांनीच औत ओढले. त्याशिवाय दुसरा कोणताही मार्ग आमच्यासमोर नव्हता.”
— ज्ञानेश्वर शहाणे (पीडित शेतकरी)
कपाशीच्या लागवडीसाठी या बाप-लेकांनी सकाळपासून संध्याकाळपर्यंत उन्हातान्हात कष्टाची पराकाष्ठा केली. दोन्ही मुलांनी खांद्यावर जोखड घेऊन बैलासारखे औत ओढले, तर वडिलांनी मागून औत हाकत ४ एकर क्षेत्रात कपाशी लागवडीसाठी आवश्यक असलेल्या सऱ्या पाडल्या. अंगातून घामाच्या धारा वाहत असताना आणि श्रमाची पराकाष्ठा करत या तिघांनी हे काम पूर्ण केले.
शासकीय योजनांचे वाभाडे; ठोस उपाययोजनांची गरज
कृषी विभागाकडून आधुनिक शेती, ट्रॅक्टर सबसिडी आणि विविध योजनांचे मोठे दावे केले जातात. मात्र, कुऱ्हाड खुर्द येथील ही घटना केवळ एका कुटुंबाची व्यथा नसून, राज्यातील हजारो आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल आणि अल्पभूधारक शेतकऱ्यांच्या जगण्याचा संघर्ष अधोरेखित करते.
केवळ निवडणुकांपुरती कर्जमाफी किंवा तात्पुरती मदत हा यावर कायमस्वरूपी उपाय नाही. लहान शेतकऱ्यांपर्यंत शेतीची मूलभूत साधने कशी पोहोचतील आणि त्यांना शाश्वत उत्पन्न कसे मिळेल, यासाठी शासनाने आतातरी ठोस पावले उचलण्याची गरज निर्माण झाली आहे.
