पुणे-मुंबईनंतर आता जळगावात ‘सुवर्णसंधी’; कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि डेटा सेंटर्सच्या बळावर होणार कायापालट
साईमत -जळगाव- प्रतिनिधी |
महाराष्ट्रातील माहिती-तंत्रज्ञान (IT) क्षेत्राची ओळख आता केवळ पुणे आणि मुंबईपुरती मर्यादित राहणार नाही. आगामी काळात जळगाव शहर उत्तर महाराष्ट्राचे प्रमुख आयटी हब आणि माहिती-तंत्रज्ञान राजधानी म्हणून नावारूपास येऊ शकते, असा विश्वास ज्येष्ठ उद्योजक व संगणक साक्षरता प्रसारक डॉ. दीपक शिकारपूर यांनी व्यक्त केला आहे. कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI), क्लाउड कॉम्प्युटिंग आणि डेटा सेंटर्सच्या नव्या युगात जळगावसारख्या द्वितीय श्रेणीच्या (Tier-2) शहरांसाठी विकासाची मोठी सुवर्णसंधी निर्माण झाली असल्याचे त्यांनी म्हटले आहे.
डॉ. शिकारपूर यांच्या मते, जळगावकडे जागतिक दर्जाचे आयटी हब बनण्यासाठी आवश्यक असणारी सर्व बलस्थाने आहेत:
जळगाव आणि परिसरातील नामांकित अभियांत्रिकी महाविद्यालये व तिथले कुशल विद्यार्थी.
महानगरांच्या तुलनेत उपलब्ध असलेली मुबलक जमीन आणि उद्योग उभारणीचा कमी खर्च.
उद्योगांसाठी अत्यंत अनुकूल आणि शांततापूर्ण वातावरण. ”आता केवळ स्वप्न पाहण्याची नव्हे, तर ते प्रत्यक्षात उतरवण्याची वेळ आली आहे. आगामी औद्योगिक क्रांती महानगरांमध्ये नाही, तर जळगावसारख्या द्वितीय श्रेणीच्या शहरात घडणार आहे.”
— डॉ. दीपक शिकारपूर, माहिती-तंत्रज्ञान तज्ज्ञ
‘सिस्टर सिटी’ संकल्पना: जपान आणि दक्षिण कोरियासोबत भागीदारीचा प्रस्ताव
जळगावला जागतिक पातळीवर ओळख मिळवून देण्यासाठी डॉ. शिकारपूर यांनी एक महत्त्वाकांक्षी रोडमॅप सुचवला आहे. जपानमधील विज्ञाननगरी ‘त्सुकुबा’ (Tsukuba) आणि दक्षिण कोरियातील इलेक्ट्रॉनिक्स व आयटीसाठी प्रसिद्ध असणाऱ्या ‘गुमी’ (Gumi) या शहरांसोबत जळगावने ‘सिस्टर सिटी’ (Sister City) करार करावा, असा प्रस्ताव त्यांनी मांडला आहे.
१. विद्यार्थी आणि उद्योजकांसाठी आंतरराष्ट्रीय आदानप्रदान कार्यक्रम राबवता येतील.
२. जपानी आणि कोरियन भाषांचे प्रशिक्षण स्थानिक महाविद्यालयांमध्ये देता येईल.
३. कृत्रिम बुद्धिमत्ता, इलेक्ट्रॉनिक्स आणि सेमीकंडक्टर (अर्धवाहक) तंत्रज्ञानात संयुक्त उपक्रम सुरू करता येतील.
प्रशासनाकडून आणि स्थानिक समाजाकडून काय हवे?
जळगावला आयटी हब बनवण्यासाठी केवळ उद्योजकच नाही, तर शिक्षण संस्था, शासन आणि स्थानिक समाज यांनी एकत्र येण्याची गरज आहे. यासाठी खालील गोष्टी तात्काळ करणे गरजेचे आहे:
एकखिडकी परवाना व्यवस्था (Single Window System): गुंतवणूकदारांसाठी सुलभ धोरणे आणि उत्कृष्ट पायाभूत सुविधा.
संशोधन प्रयोगशाळा: महाविद्यालयांमध्येच नवउद्योग संवर्धन केंद्रे (Incubation Centers) सुरू करणे.
पायाभूत सुविधा: चोवीस तास अखंडित वीजपुरवठा, दर्जेदार जलव्यवस्थापन, सौरऊर्जा आणि हाय-स्पीड इंटरनेट सुविधा.
नक्कल नको, स्वतःची वेगळी ओळख हवी!
जळगावने पुणे किंवा मुंबईची कॉपी करण्याऐवजी स्वतःची वेगळी ओळख निर्माण केली पाहिजे. कृषीतंत्रज्ञान (Agri-tech), अन्नप्रक्रिया (Food Processing), ड्रोन तंत्रज्ञान, स्वच्छ ऊर्जा आणि ग्रामीण डिजिटल नवकल्पना या क्षेत्रांमध्ये जळगाव संपूर्ण देशाचे नेतृत्व करू शकते आणि हीच जळगावची खरी स्पर्धात्मक ताकद ठरेल, असा विश्वास डॉ. शिकारपूर यांनी शेवटी व्यक्त केला.
