साईमत न्यूज नेटवर्क –
अमेरिका आणि इराण यांच्यात अखेर शांतता करार झाल्यानंतर 100 हून अधिक दिवस चाललेला तीव्र संघर्ष थांबला असला तरी या युद्धाची आर्थिक झळ किती मोठी होती, हे आता स्पष्ट होऊ लागले आहे. केवळ लष्करी कारवाईसाठी अमेरिकेने तब्बल 113 अब्ज डॉलर (सुमारे 1.06 लाख कोटी रुपये) खर्च केल्याचा अंदाज समोर आला आहे.
28 फेब्रुवारीपासून सुरू झालेल्या या संघर्षात अमेरिका आणि इस्रायलने संयुक्तपणे इराणविरुद्ध कारवाई केली होती. सुमारे 108 दिवस चाललेल्या या युद्धादरम्यान अमेरिकेचा दररोजचा खर्च अब्जावधी डॉलरच्या घरात पोहोचला होता.
पहिल्याच काही दिवसांत प्रचंड खर्च
संरक्षण विभागाच्या माहितीनुसार, युद्धाच्या पहिल्या सहा दिवसांतच अमेरिकेने 11.3 अब्ज डॉलर खर्च केले. या काळात दररोज सरासरी 1.88 अब्ज डॉलर इतका खर्च झाला. पुढील काळातही दररोज साधारण 1 अब्ज डॉलर (सुमारे 94 हजार कोटी रुपये) इतका खर्च सातत्याने होत राहिला.
तज्ज्ञांचे मत आहे की ही आकडेवारी फक्त थेट लष्करी खर्चाची आहे. प्रत्यक्षात तेलदरवाढ, पुरवठा साखळीतील अडथळे आणि जागतिक बाजारपेठेवरील परिणाम धरल्यास हा एकूण आर्थिक फटका 1 ट्रिलियन डॉलरपर्यंत जाऊ शकतो.
क्षेपणास्त्रे, ड्रोनविरोधी प्रणालींवर मोठा खर्च
युद्धाच्या सुरुवातीच्या टप्प्यातच क्षेपणास्त्रे, दारुगोळा आणि संरक्षण यंत्रणांवर सुमारे 25 अब्ज डॉलर खर्च झाले. इराणच्या ड्रोन हल्ल्यांना रोखण्यासाठी वापरण्यात आलेल्या पॅट्रियट क्षेपणास्त्रांची किंमत प्रत्येकी 40 लाख डॉलर इतकी असल्याचे सांगितले जाते. याशिवाय आखाती प्रदेशात मोठ्या प्रमाणावर सैन्य तैनात करण्यात आल्याने खर्चात आणखी वाढ झाली.
इराणच्या पुनर्बांधणीचा प्रचंड खर्च
युद्धामुळे इराणमधील पायाभूत सुविधा, तेलशुद्धीकरण प्रकल्प आणि वीज व्यवस्था मोठ्या प्रमाणात उद्ध्वस्त झाली आहे. या पुनर्बांधणीसाठी सुमारे 300 अब्ज डॉलर खर्च येण्याचा अंदाज वर्तवला जात आहे. करारानुसार या निधीसाठी आखाती देशांची मदत घेण्याची शक्यता असून इराणची गोठवलेली मालमत्ता मुक्त करण्याबाबतही चर्चा सुरू आहे.
सामान्य नागरिकांवरही परिणाम
या संघर्षाचा फटका केवळ युद्धभूमीपुरता मर्यादित राहिला नाही. आंतरराष्ट्रीय बाजारात कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्याने अमेरिकेतील इंधन आणि ऊर्जा खर्च वाढला. त्यामुळे अमेरिकन नागरिकांना सुमारे 40 अब्ज डॉलरपेक्षा अधिक आर्थिक भार सहन करावा लागल्याचे अंदाज आहेत.
विरोधी पक्ष आणि काही अर्थतज्ज्ञांच्या मते, युद्धामुळे अमेरिकन अर्थव्यवस्थेवर झालेला एकूण अप्रत्यक्ष परिणाम 630 अब्ज डॉलर ते 1 ट्रिलियन डॉलरपर्यंत असू शकतो.
शांतता करारामुळे दिलासा
अमेरिका–इराण शांतता करारामुळे मध्यपूर्वेतील तणाव काही प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे. याचा सकारात्मक परिणाम जागतिक तेल बाजार आणि अर्थव्यवस्थेवर होऊ शकतो. मात्र या युद्धाने आधुनिक काळातील संघर्षांची आर्थिक किंमत किती प्रचंड असू शकते, हे पुन्हा एकदा अधोरेखित केले आहे.
