साईमत न्यूज नेटवर्क –
मुंबई : कृत्रिम बुद्धिमत्तेच्या (AI) झपाट्याने होत असलेल्या प्रगतीमुळे सायबर सुरक्षेसमोरील आव्हाने अधिक गंभीर बनत असताना, Anthropic च्या चर्चेत असलेल्या ‘Mythos’ या प्रगत AI मॉडेलबाबत भारतीय रिझर्व्ह बँकेने सावध पण आत्मविश्वासपूर्ण भूमिका मांडली आहे. RBI चे गव्हर्नर संजय मल्होत्रा यांनी भारतीय बँकिंग क्षेत्र AI-आधारित धोक्यांचा सामना करण्यासाठी पूर्णपणे सक्षम असल्याचे स्पष्ट केले आहे.
शुक्रवारी माध्यमांशी संवाद साधताना मल्होत्रा यांनी सांगितले की, RBI ला अद्याप ‘Mythos’ मॉडेलचा प्रत्यक्ष ॲक्सेस मिळालेला नाही. मात्र, संभाव्य AI-आधारित जोखमींना तोंड देण्यासाठी बँकिंग यंत्रणा आवश्यक तांत्रिक तयारीसह सज्ज असल्याचा दावा त्यांनी केला.
जागतिक स्तरावर ‘Mythos’ मॉडेलबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे. हे मॉडेल सॉफ्टवेअरमधील सुरक्षेतील त्रुटी शोधणे आणि त्यांचा गैरवापर करणे अधिक वेगाने करू शकते, असा इशारा अनेक सायबर सुरक्षा तज्ज्ञ आणि नियामक संस्थांनी दिला आहे. त्यामुळे विशेषतः बँकिंग आणि वित्तीय क्षेत्रात संभाव्य सायबर हल्ल्यांचा धोका वाढल्याची चर्चा आहे.
दरम्यान, केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनीही अलीकडेच AI-आधारित नव्या धोक्यांबाबत चिंता व्यक्त केली होती. सध्याच्या सायबर सुरक्षा प्रणाली भविष्यातील अत्याधुनिक AI हल्ल्यांसाठी पुरेशा ठरणार नाहीत, त्यामुळे अधिक नाविन्यपूर्ण आणि बहुआयामी सुरक्षात्मक उपाययोजनांची गरज असल्याचे त्यांनी नमूद केले होते.
AI मुळे वाढणारी प्रमुख आव्हाने
सायबर हल्ल्यांचा वेग वाढण्याची भीती
प्रगत AI प्रणाली बँकांच्या सॉफ्टवेअरमधील सुरक्षेतील त्रुटी अत्यंत कमी वेळेत शोधू शकतात. त्याचा वापर करून हॅकर्स स्वयंचलित आणि मोठ्या प्रमाणावर सायबर हल्ले घडवून आणू शकतात.
डीपफेक आणि आर्थिक फसवणूक
ग्राहकांचा आवाज किंवा चेहरा हुबेहूब तयार करणाऱ्या डीपफेक तंत्रज्ञानामुळे बँकिंग व्यवहारांमध्ये फसवणुकीची शक्यता वाढू शकते. तसेच बँकांच्या नावाने बनावट ई-मेल किंवा संदेश पाठवून ग्राहकांची संवेदनशील माहिती चोरण्याचे प्रकारही वाढू शकतात.
बँकिंग व्यवस्थेवर व्यापक परिणाम
अनेक बँका समान पेमेंट नेटवर्क आणि क्लाउड सेवा वापरत असल्याने एका मोठ्या AI-आधारित सायबर हल्ल्याचा परिणाम संपूर्ण आर्थिक व्यवस्थेवर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. अशा घटनांमुळे डिजिटल बँकिंगवरील ग्राहकांचा विश्वासही डळमळीत होऊ शकतो.
तथापि, RBI ने अत्याधुनिक फायरवॉल्स, रिअल-टाइम मॉनिटरिंग यंत्रणा आणि AI-आधारित सुरक्षा उपायांच्या मदतीने भविष्यातील सायबर धोक्यांना तोंड देण्यासाठी आवश्यक तयारी केल्याचा विश्वास व्यक्त केला आहे.
