साईमत न्यूज नेटवर्क –
भारतीय रुपयाची घसरण थांबण्याचे नाव घेत नसून 15 मे रोजी रुपया अमेरिकी डॉलरच्या तुलनेत तब्बल 30 पैशांनी घसरून 96.14 या विक्रमी नीचांकी पातळीवर पोहोचला. यापूर्वी गुरुवारी रुपया 95.64 या सर्वकालीन नीचांकावर बंद झाला होता. सलग सुरू असलेल्या या घसरणीमुळे देशाच्या अर्थव्यवस्थेबाबत चिंता व्यक्त केली जात आहे.
2026 च्या सुरुवातीपासूनच रुपयावर दबाव कायम असून, डिसेंबर 2025 मध्ये प्रथमच रुपयाने 90 चा टप्पा ओलांडला होता. त्यानंतर डॉलरसमोर भारतीय चलन सातत्याने कमजोर होत चालले आहे. तज्ज्ञांच्या मते, कच्च्या तेलाच्या वाढत्या किमती आणि मध्यपूर्वेतील तणाव असेच कायम राहिल्यास रुपया लवकरच 100 च्या पातळीपर्यंत पोहोचू शकतो.
रुपयाच्या घसरणीमागची प्रमुख कारणे : मध्यपूर्वेतील वाढता संघर्ष हा रुपयावरील दबावाचे मोठे कारण मानले जात आहे. अमेरिका, इस्रायल आणि इराण यांच्यातील वाढत्या तणावामुळे जागतिक बाजारपेठ अस्थिर झाली आहे. विशेषतः होर्मुझ सामुद्रधुनीतून तेल पुरवठा विस्कळीत होण्याच्या भीतीमुळे गुंतवणूकदारांनी सुरक्षित पर्याय म्हणून डॉलरकडे धाव घेतली आहे.
याशिवाय आंतरराष्ट्रीय बाजारात ब्रेंट क्रूडचे दर 107 डॉलर प्रति बॅरलच्या पुढे गेल्याने भारताचे आयात बिल वाढले आहे. भारत आपल्या गरजेच्या 85 टक्क्यांहून अधिक कच्च्या तेलाची आयात करतो. त्यामुळे अधिक डॉलर खर्च करावे लागत असून रुपयाची मागणी कमी होत आहे.
दरम्यान, डॉलर निर्देशांक 99.05 च्या पातळीवर पोहोचल्याने जागतिक बाजारात अमेरिकी चलन अधिक मजबूत झाले आहे. याचा परिणाम रुपया आणि इतर आशियाई चलनांवर झाला आहे.
परदेशी संस्थात्मक गुंतवणूकदारांनी (FII) भारतीय बाजारातून मोठ्या प्रमाणात पैसे काढण्यास सुरुवात केली आहे. बुधवारीच सुमारे 4,700 कोटी रुपयांचे शेअर्स विकले गेल्याने बाजारातून डॉलर बाहेर पडला आणि रुपयावर अधिक दबाव निर्माण झाला.
महागाई वाढण्याची भीती : रुपयाच्या घसरणीचा थेट परिणाम सामान्य नागरिकांवर होण्याची शक्यता आहे. पेट्रोल-डिझेल, एलपीजी, प्लास्टिक आणि इतर आयातित वस्तूंच्या किमती वाढण्याचा धोका निर्माण झाला आहे. त्याचबरोबर मोबाइल, लॅपटॉप आणि इलेक्ट्रॉनिक वस्तू महाग होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
परदेशात शिक्षण घेणारे विद्यार्थी आणि पर्यटनासाठी जाणाऱ्यांनाही अधिक खर्च करावा लागणार आहे. डॉलर महाग झाल्याने परकीय चलन खरेदीसाठी आता जास्त रुपये मोजावे लागतील.
तेल उत्पादनात मोठी घट : रॉयटर्सच्या सर्वेक्षणानुसार, एप्रिल महिन्यात ओपेक देशांचे तेल उत्पादन गेल्या दोन दशकांतील सर्वात खालच्या पातळीवर पोहोचले आहे. सौदी अरामकोचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी अमीन नासिर यांनीही तेल पुरवठा सुरळीत होण्यासाठी 2027 पर्यंत प्रतीक्षा करावी लागू शकते, असा इशारा दिला आहे.
गुंतवणूक बँक जेपी मॉर्गनने आपल्या अहवालात नमूद केले आहे की, होर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा सुरू झाली तरी तेलाचे दर यंदा 100 डॉलरच्या आसपास राहू शकतात. टँकरची कमतरता आणि पुरवठा साखळीतील अडथळे यामुळे परिस्थिती लवकर सुधारण्याची शक्यता कमी असल्याचे अहवालात म्हटले आहे.
सरकार सतर्क; मोदींचे आवाहन : रुपयातील सततच्या घसरणीच्या पार्श्वभूमीवर पंतप्रधान Narendra Modi यांनी देशवासियांना आर्थिक शिस्त पाळण्याचे आणि परकीय चलनाची बचत करण्याचे आवाहन केले आहे. त्याचबरोबर सरकारने मौल्यवान धातूंच्या आयातीवरील शुल्क वाढवून डॉलर बाहेर जाण्याचा वेग कमी करण्याचा प्रयत्न सुरू केला आहे.
अर्थतज्ज्ञांच्या मते, जागतिक परिस्थितीत सुधारणा न झाल्यास रुपयावरचा दबाव आगामी काळातही कायम राहू शकतो.
