साईमत प्रतिनिधी
तंत्रज्ञानाच्या प्रगतीचा परिणाम आता रोजगार क्षेत्रात स्पष्टपणे जाणवू लागला आहे. जगातील अग्रगण्य ई-कॉमर्स कंपनी ‘ॲमेझॉन’ने आपल्या धोरणात मोठा बदल करत कृत्रिम बुद्धिमत्तेकडे (Artificial Intelligence – AI) मोर्चा वळविला आहे. या परिवर्तनाचा थेट परिणाम कंपनीतील कर्मचाऱ्यांवर होणार असून, कॉर्पोरेट पातळीवरील तब्बल १४ हजार कर्मचाऱ्यांना नोकरीवरून कमी करण्याचा निर्णय ‘ॲमेझॉन’ने घेतला आहे.
कंपनीच्या पुनर्रचनेचा भाग म्हणून मोठी कपात
‘ॲमेझॉन’च्या ‘पीपल एक्सपीरिअन्स अँड टेक्नॉलॉजी’ विभागाचे वरिष्ठ उपाध्यक्ष गालेट्टी यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, कंपनीला अधिक कार्यक्षम आणि तांत्रिकदृष्ट्या सक्षम करण्यासाठी ही पावले उचलली जात आहेत.
त्यांच्या मते, “अनावश्यक पातळ्या आणि खर्च कमी करून केवळ त्या क्षेत्रांवर लक्ष केंद्रित करण्यात येणार आहे ज्यांचा ग्राहकांच्या भविष्यातील गरजांशी थेट संबंध आहे.”
मुख्य कार्यकारी अधिकारी अँडी जस्सी यांनीही नोकरकपातीची पुष्टी करताना सांगितले की, प्रभावित कर्मचाऱ्यांना आधीच त्याबाबतची पूर्वसूचना देण्यात येईल. या निर्णयाचा उद्देश कंपनीच्या तांत्रिक रूपांतरणाला गती देणे आणि भविष्यातील बाजारपेठेसाठी सज्ज होणे हा आहे.
‘एआय’चा प्रभाव — मानवी श्रमांऐवजी कृत्रिम बुद्धिमत्ता
जगभरातील बहुतेक कंपन्या आता ‘एआय’चा वापर सॉफ्टवेअर निर्मितीपासून ग्राहकसेवेपर्यंत मोठ्या प्रमाणात करत आहेत.
‘एआय एजंट्स’मुळे रोजच्या कामांना गती मिळत असून, मानव संसाधनावरील अतिरिक्त खर्च मोठ्या प्रमाणात कमी झाला आहे.
तंत्रज्ञानतज्ज्ञांच्या मते, ॲमेझॉन जनरेटिव्ह एआय टूल्सचा वापर वाढवत असल्याने पुढील काही वर्षांत आणखी मोठ्या प्रमाणावर मनुष्यबळ कपात होण्याची शक्यता आहे.
कंपनीच्या तांत्रिक विभागात ‘ऑटोमेशन’ आणि ‘मशीन लर्निंग’ आधारित प्रणालींना अधिक प्राधान्य दिले जात आहे.
कोरोनानंतरची परिस्थिती आणि पुनर्संतुलन
‘रॉयटर्स’च्या वृत्तानुसार, कोरोना काळात ऑनलाइन मागणीत झालेल्या वाढीमुळे ‘ॲमेझॉन’ने मोठ्या प्रमाणावर मनुष्यबळ वाढविले होते.
मात्र आता, बाजारपेठेतील स्थिरतेनंतर कंपनीला त्या अतिरिक्त कर्मचाऱ्यांची गरज उरलेली नाही.
त्यामुळेच, ही नोकरकपात म्हणजे कोविडनंतरचे आर्थिक आणि संरचनात्मक पुनर्संतुलन मानले जात आहे.
सूत्रांच्या माहितीनुसार, १४ हजार कर्मचाऱ्यांनंतर पुढील टप्प्यात आणखी ३० हजार नोकऱ्यांवर गदा येऊ शकते.
कंपनीचा भर तंत्रक्रांतीवर
अँडी जस्सी यांनी स्पष्ट केले की, “ॲमेझॉन पुढील दशकात ‘एआय’ आणि क्लाउड कम्प्युटिंग या क्षेत्रात मोठी गुंतवणूक करणार आहे. ही तंत्रक्रांती ग्राहक अनुभव अधिक प्रभावी करण्यासाठी आवश्यक आहे.”
त्यामुळे मानवी संसाधनांपेक्षा डिजिटल प्रणालींना अधिक प्राधान्य दिले जाणार आहे.
जगभरातील तंत्रज्ञान कंपन्यांप्रमाणेच ॲमेझॉनही ‘एआय ट्रान्सफॉर्मेशन’च्या युगात निर्णायक पाऊल टाकत आहे, आणि त्यामुळे रोजगाराच्या पारंपरिक संकल्पनांमध्ये आमूलाग्र बदल घडू शकतो.
मनुष्यबळाची आकडेवारी
-
एकूण कर्मचारीसंख्या: १५ लाख ६० हजार
-
कॉर्पोरेट पातळीवरील कर्मचारी: ३ लाख ५० हजार
-
कपातीची संख्या (पहिला टप्पा): १४ हजार
-
भावी संभाव्य कपात: अंदाजे ३० हजार
उद्योगविश्वातील प्रतिक्रिया
या निर्णयानंतर जागतिक रोजगार बाजारात चिंतेचे वातावरण निर्माण झाले आहे. अनेक आर्थिक विश्लेषकांच्या मते, ‘ॲमेझॉन’चा हा निर्णय इतर तंत्रज्ञान कंपन्यांसाठी दिशादर्शक ठरू शकतो, कारण बहुतेक कंपन्या मानवी श्रमावरून एआय-आधारित कार्यपद्धतीकडे झेप घेत आहेत.
तज्ज्ञांचे मत आहे की, “तंत्रज्ञान हे प्रगतीचे साधन असले तरी त्याचबरोबर रोजगाराचे स्वरूप पूर्णपणे बदलण्याच्या मार्गावर आहे.”
संपादकीय टिप्पणी:
‘एआय’चा युगप्रवेश हा मानवजातीच्या विकासाचा टप्पा असला तरी रोजगाराच्या दृष्टीने हा संक्रमणकाळ चिंतेचा आहे. ‘ॲमेझॉन’सारख्या मोठ्या कंपनीचा निर्णय हे फक्त सुरुवात आहे — पुढील काही वर्षांत मानवी श्रम आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता यांच्यातील समतोल साधणे ही जगासमोरची सर्वात मोठी आर्थिक व सामाजिक कसोटी ठरणार आहे.
