नवी दिल्ली : वृत्तसंस्था । कोरोना संकटामुळे देशाची अर्थव्यवस्था काही प्रमाणात ढासाळलेली दिसून आली. या अर्थव्यवस्थेला उभारी देण्याचा प्रयत्न केंद्रीय अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन आजच्या अर्थसंकल्पात केल्याचे दिसत आहे.कोरोना काळात अर्थव्यवस्थेवर मोठा परिणाम दिसून आला आहे. यामुळे आगामी आर्थिक वर्षांतील (2022-2023) संभाव्य आव्हानांना सामोरे जाण्याचे नियोजन या अर्थसंकल्पात करण्यात आले आहे तसेच अर्थव्यवस्था मजबूत कशी होईल यावर भर देण्यात आला आहे. त्यामुळे नव्या आर्थिक वर्षांत राष्ट्रीय सकल उत्पादनाचा वेग म्हणजे विकासदर 8 ते 8.5 टक्के राहू शकेल, असा आशावादी सूर यंदाच्या आर्थिक पाहणी अहवालामध्येही उमटला आहे. दरम्यान, केंद्रीय अर्थमंत्र्यांनी याचवर्षी डिजीटल करन्सी लॉन्च करण्याची घोषणा केली आहे तसेच 60 हजार नवीन रोजगार निर्मिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात येईल व गरीबांसाठी 80 लाख घरकुले बांधण्याची ग्वाही अर्थसंकल्पात देण्यात आली आहे.
सध्या महागाईचा कहर दिसून येत आहे. पेट्रोल-डिझेल, सीएनजी, पीएनजी आणि घरगुती गॅसच्या किंमती गगणाला भिडल्या आहेत. सामान्यांचे महागाईने कंबरडे मोडले आहे. कोरोना काळात अनेकांच्या नोकऱ्या गेल्या आहेत. अनेक उद्योगधंदे बंद पडले आहेत. त्यामुळे दोन वर्षांच्या कोरोना काळानंतर लॉकडाऊन उठल्यानंतर देशाच्या अर्थव्यवस्थेला हळहळू गती मिळत आहेत. त्यामुळे या अर्थसंकल्पात अर्थव्यवस्थेला अधिक गती देण्यासाठी आणि सामान्यांच्या दृष्टीकोनातून महागाईवर नियंत्रण मिळविण्यासाठी काही तरतुदी करण्यात आल्याचे स्पष्ट होत आहे.
अपेक्षांच्या लाटेत अर्थमंत्री निर्मला सीतारामन यांनी आपला चौथा अर्थसंकल्प सादर केला आहे. संसदेत अर्थसंकल्पीय भाषण सुरू झाले आहे. लोकसभा अध्यक्ष ओम बिर्ला हसले आणि म्हणाले, मंत्रीजी आज डिजिटल बजेट वाचत आहेत.
अर्थसंकल्पातील महत्त्वाच्या गोष्टी
या वर्षी ब्लॉकचेन आणि इतर तंत्रज्ञानाचा वापर करून डिजिटल चलन जारी करणार आहे. यामुळे अर्थव्यवस्थेला मोठी चालना मिळणार आहे.
गुंतवणुकीसाठी 7.55 लाख कोटी
भांडवली गुंतवणूक मोठ्या उद्योगांना आणि एमएसएमईंना रोजगार वाढवण्यास मदत करते. महामारीच्या प्रभावातून बाहेर पडण्यासाठी हे आवश्यक आहे. खाजगी गुंतवणूकदारांची क्षमता वाढवली जाईल. यासाठी केंद्रीय अर्थसंकल्पातील 5.54 लाख कोटींवरून 7.55 लाख कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. हवामान बदलाला सामोरे जाण्यासाठी सॉवेरन ग्रीन बॉन्ड्स जारी केले जातील. यातून मिळणारे उत्पन्न अशा प्रकल्पांमध्ये वापरले जाईल, ज्यामुळे कार्बन उत्सर्जन कमी होण्यास मदत होईल. सेमीकंडक्टरच्या उत्पादनासाठी उद्योग विकसित केले जातील. त्यामुळे निर्यातीलाही चालना मिळेल.
ॲनिमेशन, व्हिज्युअल इफेक्ट्स, गेमिंग आणि कॉमिक्स म्हणजेच क्षेत्रात रोजगाराच्या मोठ्या संधी आहेत. अशा परिस्थितीत, प्रमोशन टास्क फोर्स त्याच्याशी संबंधित सर्व भागधारकांशी संवाद साधेल. देशातील आणि जागतिक बाजारपेठेच्या गरजा पूर्ण करू शकू असे मार्ग शोधले जातील.
रोजगार आणि गरीबांसाठी घोषणा
पंतप्रधान गतीशक्ती मास्टर प्लॅन अंतर्गत एक्सप्रेसवे बांधले जातील. राष्ट्रीय महामार्गाचे जाळे 25 हजार किमीपर्यंत वाढविण्यात येणार आहे. या अभियानासाठी 20 हजार कोटी रुपयांची तरतूद करण्यात आली आहे. 60 लाख नवीन रोजगार निर्माण करण्याचा आमचा प्रयत्न असेल. गरिबांसाठी 80 लाख घरे बांधली जातील. त्याचे बजेट 48 हजार कोटी रुपये आहे. 2022-23 मध्ये ई-पासपोर्ट जारी केले जातील, ज्यात चिप असेल. परदेशात जाणाऱ्यांना आराम मिळेल.
एमएसएमईला बळकटी देण्यासाठी नवीन योजना सुरू केल्या जातील. 5 वर्षात 6000 कोटी देणार. उदयम, ई-श्रम, आणि असीम पोर्टल एकमेकांशी जोडले जातील. त्यामुळे त्यांची शक्यता आणखी वाढेल. आता हे थेट सेंद्रिय डेटाबेससह कार्य करणारे प्लॅटफॉर्म असतील. हे क्रेडिट सुविधा प्रदान करतील आणि उद्योजकतेसाठी शक्यता निर्माण करतील.
पीएम ई-विद्या कार्यक्रमाची व्याप्ती वाढणार
महामारीच्या काळात शाळा बंद झाल्यामुळे गावातील मुले दोन वर्षांपासून शिक्षणापासून वंचित होती. आता अशा मुलांसाठी एक क्लास-वन टीव्ही चॅनेल कार्यक्रम पीएम ई-विद्या अंतर्गत चॅनेलची संख्या 12 वरून 200 केली जाईल. या वाहिन्या प्रादेशिक भाषांमध्ये असतील. व्यावसायिक शिक्षणाला चालना देण्यासाठी तंत्रज्ञानाची मदत घेतली जाणार आहे. डिजिटल विद्यापीठाची स्थापना करण्यात येणार आहे.
400 नवीन पिढीच्या वंदे मातरम गाड्या धावतील
पुढील 3 वर्षांमध्ये 400 नवीन पिढीच्या वंदे भारत गाड्या चालवल्या जातील. या कालावधीत 100 प्रधानमंत्री गतिशक्ती कार्गो टर्मिनल देखील विकसित केले जाईल. मेट्रो प्रणाली विकसित करण्यासाठी नाविन्यपूर्ण मार्गांचा अवलंब केला जाईल.
आता गंगेच्या काठावर सेंद्रिय शेती
एमएसपी थेट शेतकऱ्यांच्या खात्यात जमा होणार आहे. गंगेच्या तीरापासून 5 कि.मी. च्या कार्यक्षेत्रात येणाऱ्या जमिनीवर सेंद्रिय शेतीला चालना देण्यात येणार आहे. शेतजमिनीच्या कागदपत्रांचे डिजिटायझेशन होणार आहे. राज्यांना कृषी विद्यापीठाचा अभ्यासक्रम बदलण्यास सांगितले जाईल जेणेकरून शेतीचा खर्च कमी होईल. शेतकऱ्यांना फळे आणि भाज्यांच्या सुधारित वाणांचा अवलंब करण्यासाठी मदत केली जाईल. शेतकऱ्यांना डिजिटल सेवा मिळतील, ज्यामध्ये कागदपत्रे, खते, बियाणे, औषधे यांच्याशी संबंधित सेवांचा समावेश आहे.
मोदी सरकारचा हा 10वा आणि निर्मला यांचा चौथा अर्थसंकल्प आहे. सकाळी 9.50 च्या सुमारास बजेटची प्रत संसद भवनात पोहोचली. काही मिनिटांनी अर्थमंत्रीही संसदेत पोहोचल्या.
अर्थसंकल्पाला औपचारिक मंजुरी देण्यासाठी पंतप्रधानांच्या अध्यक्षतेखाली मंत्रिमंडळाची बैठक सकाळी 10.10 वाजता सुरू झाली. तत्पूर्वी, सीतारामन यांनी राष्ट्रपती रामनाथ कोविंद यांची भेट घेतली.
अर्थसंकल्पापूर्वी बाजारात तेजी
मंगळवारी सकाळी शेअर बाजारात जोरदार उसळी पाहायला मिळाली. सेन्सेक्सने 650 अंकांची उसळी घेतली, तर निफ्टीही 180 अंकांच्या बळावर 17475 वर पोहोचला.
व्यावसायिक गॅस सिलिंडरच्या किंमतीत घट
19 किलोच्या व्यावसायिक एलपीजी सिलिंडरच्या किंमतीत 91.50 रुपयांची कपात करण्यात आली आहे. त्यामुळे दिल्लीत आता व्यावसायिक सिलेंडर हा 1907 रुपयांना मिळणार आहे. नवीन दर आजपासून लागू झाले आहेत.
